Tips huisvesting reptielen en amfibieën

Living
Reptielen

Huisvesting is zonder twijfel een van de belangrijkste onderwerpen als het gaat over de juiste verzorging en levenskwaliteit van dieren. Terrariumdieren (reptielen en amfibieën) leven in de natuur in zeer specifieke biotopen en hebben zich volkomen aangepast aan deze omgeving. Verkeerde huisvesting en condities binnen hun verblijven kunne leiden tot een slechte gezondheid en stress.

Onthoud altijd dat de natuur de beste leermeester is! Problemen kunnen op basis van juiste huisvesting vaak worden voorkomen. Bij het huisvesten van een dier is het belangrijk om te kijken naar het formaat van de huisvesting en voor hoeveel dieren deze maximaal bestemd is. Helaas zijn er veel meningsverschillen over dit onderwerp en daardoor ontstaat onduidelijkheid. De meeste dierenverzorgers zien door de bomen het bos niet meer en dit zorgt ervoor dat fouten bijna niet uit te sluiten zijn. Wij, van Stichting Herpetofauna, geven je graag wat tips en criteria voor de beste huisvesting voor je reptielen en amfibieën.

Uitbraakvrij

Uitbraakvrije terraria hebben stevige deuren die scharnieren of schuiven en bij voorkeur afsluitbaar zijn met een slot. De ruimten zijn vrij van grote kieren, want dit kan buiten ontsnapping van terrariumdieren en voedsel ook veel tocht tot gevolg hebben. Het terrarium moet gebouwd zijn met sterke materialen die goed schoon te maken zijn, zoals betonplex, glas of geplastificeerd hout.

Ruimte

Het stapelen van plastic boxen(racksysteem) is in de houderij is de laatste jaren populairder geworden. In het geval van kleinere, schuwe slangensoorten en de opkweek van bepaalde jonge reptielen kan dit geen kwaad. In veel gevallen moet je wel streven naar een grote leefruimte, omdat dit de levenskwaliteit bevorderd.

reptielen

In hele kleine ruimtes kunnen situaties ontstaan die stress verergeren en kunnen er overige gezondheidsklachten ontstaan. Een veel gehoorde fabel in de dierhouderij is dat dieren - en dus ook terrariumdieren - zich aanpassen aan de ruimte die ze hebben, dit is absoluut onzin. In kleine behuizing hebben dieren sneller stress, hierdoor groeien ze erg traag of zelfs helemaal niet meer. Dit is geen aanpassing, maar tekenen van een structueel ziek dier. Het bieden van de juiste ruimte draait simpelweg om respect.

Veiligheid

Een veilige plaatsing van een terrarium kan veel problemen voorkomen. Zet het verblijf niet te dicht bij een deur of een raam, vanwege tocht en kans op beschadiging. Houd er rekening mee dat er ook geen beschadigingen of onafgewerkte delen in het verblijf aanwezig zijn, omdat dieren zich hieraan kunnen bezeren. En let tot slot ook op de plaatsing van elektra.

Hygiëne voor terrariumdieren

Schone terraria zijn extreem belangrijk voor de preventie van ziekten. Parasitaire infecties kunnen makkelijk worden opgelopen en verspreid in slecht onderhouden terraria. Laat geen ontlasting liggen en ook geen vervellingresten. Dit zijn bronnen van bacteriën en schimmels. Gebruik een substraat dat een goed absorberend vermogen heeft, maar wel natuurlijk afbreekbaar is. Het gebruik van glad materiaal als zijl is af te raden, omdat de ontlasting hier niet door kan worden opgenomen en snel gaat verdampen. Dan ontstaat vorming van ammoniakgas dat bij inademing erg giftig is.

Materialen als grind en hydrocultuur zijn ongeschikt als bodembedekker voor verscheidene soorten, vanwege de mogelijke opname via de bek en complicaties als verstoppingen. Kranten zijn in principe wel geschikt, maar erg onnatuurlijk en dienen heel vaak verschoont te worden, wederom vanwege de kans op ammoniakgasvorming. Materialen als houtsnippers, bark, aspen, mestvrije aarde, en zandsoorten op basis van kwarts zijn erg geschikt. Zandsoorten met een siliciumbasis als zilverzand, schelpenzand, metselzand en speelzand kunnen risico’s geven. Dit zand is erg scherp en heeft de neiging in elkaar vast te grijpen, hetgeen verstoppingen tot gevolg kan hebben en beschadigingen van de opperhuid. In de regel zijn de betere materialen ook de wat duurdere, maar onthoud wat ze zeggen: goedkoop is vaak duurkoop.

reptielen

Biotoopaanpassingen

Dit kan een dilemma vormen, het staat namelijk lijnrecht tegenover het handhaven van hygiëne. In een druk terrarium met veel biotoopaanpassingen zijn meer oppervlakken en kieren aanwezig waar vuil kan ophopen. Biotoopaanpassingen komen echter altijd de levenskwaliteit van een dier ten goede en een gezonde afweging moet daarom altijd gemaakt worden. Uitgangspunt hierbij is om stressfactoren voor de terrariumdieren te verminderen en voldoende beschutting mogelijk te maken. Denk hierbij altijd aan het feit dat dieren geen keuzes moeten maken tussen de optimale temperatuur en veiligheid.

Biotoopaanpassingen omvatten alle materialen die het terrarium een natuurlijkere uitstraling kunnen geven. Denk aan stukken hout, beplanting, stenen, watervallen, etc. Dit kan meestal worden bepaald door persoonlijke smaak, maar er moet altijd worden gekeken naar de noodzakelijkheid van het aanbrengen van bepaalde materialen, denk bijvoorbeeld aan een ligstok voor boombewonende slangen. De kunst is om in gevangenschap in combinatie met de andere criteria de natuur te perfectioneren. Denk hierbij altijd vanuit het oogpunt van de terrariumdieren. Bij de aanpassingen is het altijd verstandig je te verdiepen in de natuurlijke leefomgeving van het dier.

Klimaatbeheersing

Klimaatbeheersing bestaat uit meerdere onderdelen. Als eerste is temperatuur van belang. Alle terrariumdieren zijn ectothermen, oftewel koudbloedig. Zij nemen de omgevingstemperatuur aan en hebben warmtebronnen nodig om simpele zaken te kunnen volbrengen zoals bewegen, verteren van voedsel en voortplanting. Bij het instellen van de juiste temperatuur mogen de maximale en minimale warmtebehoeften van een dier niet worden overschreden.

Te lage temperatuur kan leiden tot inactiviteit (leturgie) en problemen met de stofwisseling en is er een verhoogde kans op luchtweginfecties.

Te hoge temperaturen leiden tot orgaanfalen en rotting van voedsel in het spijsverteringskanaal.

Een ander onderdeel van klimaatbeheersing is ventilatie, essentieel voor een goede gezondheid. Als een ruimte slecht ventileert kan overtollige warmte niet ontsnappen en het verblijf kan extreem opwarmen. Ook het ontsnappen van giftige gassen kan niet plaatsvinden en de groei van schimmel neemt toe door een te trage afvoer van vocht. Als er juist teveel ventilatie is kan het terrarium te snel droog worden en veel warmte verliezen. Zorg er in ieder geval altijd voor een koelere en ook een warmere plek die in elkaar overvloeien, dit noemen we een warmtegradient. 

Bepaalde voorzieningen hebben invloed op de klimaatbeheersing. Als eerste de verlichting, deze zorgt buiten het nodige dag- en nachtritme ook vaak voor de benodigde warmte. Het is essentieel om bij bepaalde terrariumdieren te kiezen voor verlichting met de juiste UV-waarde. UV-licht stimuleert de ontwikkeling van vitamine D3, dat de groei positief beïnvloedt. UV heeft ook een positieve werking als remmer van schimmelgroei. Mistapparatuur en regeninstallaties kunnen ook het klimaat in een terrarium beïnvloeden. Denk bij de klimaatbeheersing ook altijd hoe bepaalde factoren de gezondheid kunnen beïnvloeden. Een te hoge luchtvochtigheid kan bijvoorbeeld leiden tot schubrot, te droge ruimten kunnen bijvoorbeeld de vervellingcyclus van een dier verstoren.

reptielen

Er zijn uiteraard vele mogelijkheden om het klimaat aan te sturen of te controleren. In de meeste terraria worden warmtelampen gebruikt om de temperatuur te verhogen. Er zijn warmtelampen die licht geven, maar ook typen die alleen warmte genereren. Dit zijn lampen met een warmtespiraal of zijn keramisch. Denk er bij zulke lampen wel aan dat de warmteopwekking zo hoog kan zijn dat deze afgeschermd moeten worden voor de dieren met een lichtkap of lichtkooi. Ook het gebruik van een keramische fitting is hierbij een must. In veel gevallen kunnen dergelijke warmtestralers het beste door middel van een thermosstaat worden aangestuurd.

Andere veel gebruikte warmte-elementen zijn de warmtekabels die in verschillende lengtes en wattages verkrijgbaar zijn. Deze zijn ideaal voor racksystemen en erg flexibel in gebruik. Er is veel kwaliteitsverschil en uit veiligheidsoverweging zijn de siliconen gecoate types de betere optie. Ook warmtematten zijn verkrijgbaar, maar het beste alleen te gebruiken onder de huisvesting om de risico’s van oververhitting te voorkomen. Het beste kan er tussen de mat en het terrarium een minimum van een halve cm worden aangehouden als afvoer van overtollige warmte.

Voor de bevochtiging is ook een aantal producten verkrijgbaar als mistapparaten en sproei installaties. Het gebruik van het ene of andere product hangt ook veel af van de diersoort. Soms is een combinatie van beide mogelijk. Een mistapparaat is met name handig voor de regenwoudbewoners die een hoge luchtvochtigheid prefereren, maar niet te nat willen zitten. Ook de dieren uit nevelwouden vinden dit erg prettig. Een mistapparaat geeft een koele mist en kan dus ook worden gebruikt voor de koeling van een huisvesting. 

Sproei installaties zullen meer een regenbui simuleren en zijn vooral voor soorten die veel regenval kennen geschikt, evenals terraria waar levende beplanting aanwezig is. Beide apparaten zijn aan te sturen met een hygrostaat die op basis van het instellen van de relatieve luchtvochtigheid in procenten de apparaten aan- en uitschakelt. In extreme gevallen worden ook ventilatoren ingezet om overtollig vocht af te voeren, lucht te circuleren om schimmelvorming tegen te gaan en de huisvesting te koelen. Let er bij de plaatsing van ventilatoren wel op dat er geen tochtstroom ontstaat hetgeen zou kunnen leiden tot luchtweginfecties bij terrariumdieren.

 reptielenreptielen

Dit artikel is geschreven door Stichting Herpetofauna.