Ouderdom bij reptielen en amfibieën

Care
Reptielen

Veel dieren worden een stuk ouder in gevangenschap dan in de vrije natuur. Dit heeft uiteraard een aantal redenen. Het gebeurt echter ook dat er dieren zijn die niet hun “normale” levensverwachting halen in gevangenschap. 

Dit heeft meestal te maken met gebrek aan kennis over de juiste verzorging of de stress die opsluiting met zich mee brengt. Het is verstandig om bij de aanschaf van een reptiel of amfibie vooraf onderzoek te doen naar de behoefte van het dier.

Herkennen van ouderdom

De ouderdomsverschijnselen zijn bij veel dieren moeilijk te herkennen. Dit is zeker het geval bij veel reptielen en amfibieën. Toch is het mogelijk om een aantal klachten te herkennen en zo het comfort van de dieren te vergroten naarmate ze ouder worden. Ouderdom is best een lastig begrip, want wanneer is een dier oud? In de vrije natuur sterven relatief weinig dieren aan de verschijnselen van ouderdom. Dit is veelal te wijten aan het feit dat een verzwakt dier al snel door een roofdier wordt opgemerkt en gegrepen. Het is dus belangrijk om verantwoordelijk om te gaan met het moment waarop ouder worden de levenskwaliteit jouw dier aantast.

Reptielen

Reptielen zijn koudbloedig en worden daardoor vaak erg oud. Het leven voor deze dieren gaat vaak in slow motion. Ze bewegen als ze gaan jagen, paren, hun territorium verdedigen, vervellen en ontlasten. Veel meer doen ze niet en gaan dus heel gedoseerd met hun energie om. Het bekendste voorbeeld van een reptiel is de schildpad. Met name de landschildpad wordt erg oud. De grotere soorten kunnen met gemak 150 jaar of ouder worden. Zij hebben zo’n goede afweer met hun sterke schild dat deze dieren ook in de natuur enorm oud worden. Ook de brughagedis uit Nieuw-Zeeland kan ouder worden dan 100 jaar. Dit komt mede door het gebrek aan roofdieren in hun natuurlijke omgeving. In gevangenschap is er geen sprake van roofdieren dus kunnen de dieren erg oud worden.

Levensverwachtingen

Voor kleinere hagedissen en slangen gelden levensverwachtingen van over de 12 jaar. Voor de grotere hagedissen en slangen ligt dit meer rond de 20 jaar. De krokodillen en schildpadden gaan soms langer dan een menselijke generatie mee. Hier moet rekening mee worden gehouden bij de aanschaf of als deze in privé bezit zijn.

Ouderdomsproblemen

Sommige klachten die een reptiel kan krijgen bij het ouder worden zijn vergelijkbaar met klachten bij zoogdieren. Zo kunnen de spieren zwakker worden en vermindert daarmee ook de kracht van de dieren. Ook worden de botten brozer. Bij dagactieve reptielen is het dan ook enorm belangrijk om ze hun gehele leven een goede UV bron aan te bieden die het beendergestel gezond helpt te houden.

Een herkenbaar ouderdomskwaaltje bij veel hagedissen en slangen is het krommer worden van staarten. Door gebrek aan flexibiliteit aan de gewrichten en stijvere spieren, gaat de staart een beetje “zigzaggen”. Oudere reptielen hebben ook meer moeite met de vochthuishouding van het lichaam en bij deze dieren zijn de schubben stugger. Dit kan problemen geven bij de vervelling. Alle reptielen vervellen en doen dat ook als ze volwassen zijn. Als de huid bij de vervelling slechter begint los te komen is het verstandig om de dieren eventueel te baden of een huidspray te gebruiken. Ook kunnen bepaalde voedingssupplementen een uitkomst bieden.

Voeding

Oudere dieren hebben relatief minder voeding nodig. Het is verstandig het vet- en eiwitgehalte in de voeding af te stemmen op de levensfase. Ook de vitaminen- en mineralenbehoefte verandert in samenstelling. Een specialist kan uiteraard gericht voedingsadvies over verstrekken.

Sterven

Als een reptiel te veel lichamelijke klachten krijgt, zal het dier minder gaan jagen en vermageren. Uiteindelijk zal het dier sterven. Echter kan dit proces soms maanden duren en is het als huisdiereigenaar niet fijn om een dier te zien lijden. Daarom is het verstandig om met de dierenarts een plan te maken voor eventuele ondersteuning in het stervensproces.

Amfibieën

Bij amfibieën zien we oudersdomproblemen minder, maar ook daar zijn soms ouderdomsklachten herkenbaar. Kikkers en padden kunnen ook enorm oud worden en 20 jaar voor middelgrote soorten is daarom geen uitzondering.

Ouderdomsproblemen

Veel kikkers en padden kunnen verkleuren. Dit proces gaat vaak moeizamer naarmate ze ouder worden, waardoor ze een beetje assymetrisch kunnen kleuren. Deze dieren vervellen dagelijks en hebben ook veel vocht nodig. Oudere amifibieën hebben meer moeite om dit vochtpeil in stand te houden en kampen daarom vaak met een slechtere lever- en nierfunctie. Als dit het geval is zien we vaak een aantal lichtere vlekken op de rug en poten. Deze liggen soms wat verhoogd op de huid en worden veroorzaakt door het “uitzweten” van afvalstoffen. Als dit zichtbaar is moeten de dieren frequenter worden besproeit of gebaad. Het jagen gaat oudere amfibieën ook moeilijker af vanwege verminderende spiermassa. Ook zijn ze vatbaarder voor infecties en krijgen daardoor wat roodverkleuring op de achterpoten en onderbuik.

Als jouw dier last begint te krijgen van een klacht of gewoonweg erg oud is, is het verstandig om het dier regelmatig te laten controleren door een specialist of dierenarts. Deze kan je dan adviseren op welke wijze de verzorging kan worden aangepast om de kwaliteit van leven optimaal te houden. 

Deze blog is geschreven door Stichting Herpetofauna